petak, 18 decembar 2020 13:04

Konačni izvještaj posmatračke misije ODIHR-a o parlamentarnim izborima 2020

Autor:

Kampanja za informisanje birača koju je sprovela DIK uglavnom se sastojala od kratkih video snimaka emitovanih na televiziji i opštih informacija dostupnih na njenoj veb stranici na crnogorskom jeziku. Nijesu bile dostupne informacije na znakovnom jeziku ili formatima koji su pristupačni osobama s invaliditetom, uključujući titlove ili materijale u lako čitljivom formatu.

PRIJAVA BIRAČA

Biračko pravo ima svaki građanin koji ima najmanje 18 godina na dan izbora. Oni koji su sudskom odlukom proglašeni poslovno nesposobnim, uključujući i po osnovu intelektualnog ili psihosocijalnog invaliditeta, ne mogu glasati, suprotno međunarodnim standardima. Suprotno međunarodnoj dobroj praksi, Ustav predviđa pravo glasa građanima koji su boravili u zemlji dvije godine, a izborni zakon dalje ograničava pravo onima koji su dvije godine bili stanovnici neposredno prije dana izbora. Da bi se omogućilo šire učešće u izbornom procesu na ravnopravnoj osnovi, poslovna sposobnost i boravišna dozvola kao uslov za učešće u biračkom procesu treba da se revidiraju u skladu s međunarodnim standardima i dobrom praksom. 

Tokom izbornog perioda, vlada je dodjeljivala vanredne socijalne beneficije po nejasnim i navodno subjektivnim kriterijumima za grupe identifikovane kao „ranjive“; dodijeljene su dodatne beneficije za penzionere.

IZBORNI DAN

U skladu sa standardnom praksom za LEOM, članovi misije nijesu sistematski ili sveobuhvatno posmatrali postupke na dan izbora, već su posjetili ograničeni broj biračkih mjesta u 13 od 24 opštine. Na posjećenim biračkim mjestima, proces glasanja je bio transparentan i procedure su se uglavnom poštovale. Taktilni vodiči za glasanje uglavnom su, ali ne uvijek, obezbjeđivani glasačima s oštećenjem vida. Na određenom broju posjećenih biračkih mjesta, a prema nekim sagovornicima LEOM-a ODIHR-a, uključujući Udruženje mladih sa hendikepom Crne Gore i Savez slijepih Crne Gore, 105 birača s invaliditetom nije moglo glasati nezavisno i tajno, a većina biračkih mjesta ili nije bila pristupačna osobama s fizičkim invaliditetom ili nijesu obezbijeđeni glasački listići i materijali u pristupačnim formatima. 

Žalbe su podnijeli Centar za demokratsku tranziciju (CDT) i Centar za građansko obrazovanje (CGO). Sud je prihvatio da je pravo birača da zatraže glasanje putem mobilnog uređaja neopravdano ograničeno zahtjevom da se na dan izbora nalaze u opštini u kojoj imaju boravište, dok je pravo mobilnog glasanja neprimjereno prošireno na birače koji po zakonu nemaju pravo na to zbog starosti, invaliditeta ili liječenja u bolnici ili zbog boravka u ustanovi socijalne zaštite. 

PREPORUKE

Da bi se olakšalo ravnopravno učešće osoba s invaliditetom, treba preduzeti napore da se obezbijedi da prostorije i raspored biračkih mjesta budu pogodni za samostalan pristup birača s invaliditetom. Mogle bi se razmotriti dodatne mjere, uključujući informativni materijal za birače u više formata, i efikasnu obuku o uključivanju osoba s invaliditetom za članove izbornih komisija nižeg nivoa.

Prevela s engleskog: Marina Đurović

Izvor: osce.org

Pročitano 75 put(a)

Back to top